www.derneklerdergisi.com

Dernek tüzüğünde üye aidatı bölümünde, kurucu üyelerin giriş ödentisini, daha sonra üye olanlar için belirlenecek ödentiden daha düşük tutulması mümkün müdür?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 68’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Dernek üyeleri eşit haklara sahiptirler. Dernek, üyeleri arasında dil, ırk, renk, cinsiyet, din ve mezhep, aile, zümre ve sınıf farkı gözetilemez; eşitliği bozan veya bazı üyelere bu sebeplerle ayrıcalık tanıyan uygulamalar yapamaz.” hükmünün ve aynı Kanunun üyelerin ödenti verme borçlarına ilişkin 70’inci maddesinde de, “Üyelerin ödenti verme borcu tüzükle düzenlenir. Tüzükte düzenleme yoksa üyeler, dernek amacının gerçekleşmesi ve borçlarının karşılanması için zorunlu ödentilere eşit olarak katılırlar…”  hükmünün bulunduğu bu nedenle aidat miktarı konusunda üyeler arasında farklı uygulamaya yol açacak bir düzenlemenin dernek tüzüğünde yer almaması gereklidir.

Dernek olarak bir dergi çıkarmak ve belli bir ücret karşılığı satmayı düşünüyoruz. Bundan elde ettiğimiz geliri alındı belgesi keserek tahsil edebilir miyiz?

5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun  “Mükellefler” başlıklı 2’nci maddesinin (4) numaralı bendinde “Dernek veya vakıflara ait iktisadî işletmeler: Dernek veya vakıflara ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ve bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları dışında kalan ticarî, sınaî ve ziraî işletmeler ile benzer nitelikteki yabancı işletmeler, dernek veya vakıfların iktisadî işletmeleridir. Bu Kanunun uygulanmasında sendikalar dernek; cemaatler ise vakıf sayılır.” hükmü ile derneklere ait iktisadi işletmelerin kurumlar vergisi mükellefiyetlerinin bulunduğu belirtilmiştir. Kurumlar Vergisinin uygulanmasına ilişkin açıklamaların yer aldığı 3 Nisan 2007 tarihli 26482 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 1 Seri No’lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinde Dernek ve Vakıflara ait İktisadi işletmelere ilişkin olarak “.... Bir dernek tarafından (telif ve yayın hakkı elinde bulundurulmak suretiyle) bir kitabın yayınlanarak satışa sunulması halinde, bir defada yapılmış olsa dahi piyasaya sunularak birden fazla kişiye pazarlanması nedeniyle devamlılık unsuru gerçekleşmiş olacaktır. ... Bir derneğin bir defaya mahsus olmak üzere basımını yaparak satışa sunacağı kitaptan elde edilecek gelir, devamlı olarak yapılan bir faaliyet sonucu elde edilmiş sayılacağından, iktisadi işletme oluşacak ve söz konusu gelirler de kurumlar vergisine tabi tutulacaktır.” ve devamında “....Kazanç sağlama amacı olmasa dahi işletmenin konusunun ve faaliyetinin, her türlü mal ve hizmet satışı ya da bunlara benzer şekillerde olması ve devamlı surette yapılması durumlarında da dernek veya vakıflara ait iktisadi işletme oluştuğu kabul edilecektir....” denilmek suretiyle dernek tarafından devamlı suretle yapılması halinde herhangi bir mal ve hizmet satımının İktisadi faaliyet kapsamında sayılacağı ve vergi mükellefiyetinin tesis edilmiş olunacağı belirtilmiştir. Bu nedenle dergi satışı neticesinde elde edilecek gelirin alındı belgesiyle tahsil edilmesi mümkün değildir. Derneğin iktisadi işletme kurarak fatura karşılığı satış yapması gerekir.

Derneğimizde olağan üstü genel kurul toplantısı yaptık. Fakat toplantıda seçim yapılmadı. Dernek organlarında herhangi bir değişiklik olmadığı halde genel kurul sonuç bildirimi ve eklerini yine de il müdürlüğüne vermeli miyiz?

5253 Sayılı Dernekler Kanunun “Genel Kurul ve Organlara Seçilenlerin  İdareye  Bildirilmesi” başlıklı 23’üncü  maddesinde “Dernekler, genel kurulu izleyen otuz gün içinde, yönetim kurulu ve denetim kurulu ile derneğin diğer organlarına seçilen asıl ve yedek üyeleri mülkî idare amirliğine bildirmekle yükümlüdür. Dernek organlarında ve yerleşim yerinde meydana gelen değişiklikler de aynı usule tâbidir. Genel kurul sonuç bildiriminin şekli, içeriği ve gerekli belgeler yönetmelikte düzenlenir.” Hükmü ile 31.03.2005 tarih ve 25772 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Dernekler Yönetmeliğinin “Genel kurul sonuç bildirimi” başlıklı 17’nci maddesinde “Olağan veya olağanüstü genel kurul toplantılarını izleyen otuz gün içinde, önetim ve denetim kurulları ile diğer organlara seçilen asıl ve yedek üyeleri içeren Genel Kurul Sonuç Bildirimi (EK- 3) ve ekleri yönetim kurulu başkanı tarafından mülki idare amirliğine bildirilir: ...” hükmü yer almaktadır. Buna göre dernek organlarında değişiklik yapılmamış olsa da olağanüstü genel kurul sonucunda Ek-3’te belirtilen Genel kurul sonuç bildiriminin Divan başkanı, başkan yardımcıları ve yazman tarafından imzalanmış genel kurul toplantı tutanağı örneği ve Tüzük değişikliği yapılmışsa, tüzüğün değişen maddelerinin yeni ve eski şekli ile dernek tüzüğünün son şeklinin her sayfası yönetim kurulunca imzalanmış örneğinin eklenerek genel kurulu izleyen otuz gün içerisinde mülki idare amirliğine bildirilmesi gerekmektedir.

Derneklerin iktisadi işletmelerinin olması durumunda dernek ve iktisadi işletmeye ait tüm işlemlerin ve kayıtların ayrı mı yoksa birlikte mi takip edilmesi gerekmektedir?

31.03.2005 tarih ve 25772 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Dernekler Yönetmeliğinin 31’inci maddesindeki, “Dernekler işletme hesabı esasına göre defter tutarlar. Ancak, yıllık brüt gelirleri 2005 yılı için 500 Bin YTL’yi aşan dernekler takip eden hesap döneminden başlayarak bilanço esasına göre defter tutarlar. İşletme hesabı esasına göre defter tutan dernekler, yukarıda belirtilen hadde bağlı kalmaksızın yönetim kurulu kararı ile bilanço esasına göre defter tutabilirler. Bilanço esasına geçen dernekler, üst üste iki hesap döneminde yukarıda belirtilen haddin altına düşerlerse, takip eden yıldan itibaren işletme hesabı esasına dönebilirler. Ticari işletmesi bulunan dernekler, ticari işletmeleri için, ayrıca Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre defter tutarlar.” hükmü gereğince dernek ve derneğe ait iktisadi işletmelerin kayıtlarının ayrı defterlerde takip edilmesi gerekmektedir.

Derneğimiz adına Türkiye genelinde yardım toplamak istiyoruz. Yetkilendireceğimiz kişiler yönetim kurulu içerisinden mi olmalı yoksa diğer üyelerimiz arasından veya dernek dışından başka kişilerde olabilir mi?

2860 sayılı Yardım Toplama Kanununun “Sorumlu Kurul” başlıklı 11’inci maddesinde, “Gerçek kişiler, yardım toplama faaliyeti için en az üç kişiden ibaret sorumlu kurul oluşturmak zorundadırlar. Tüzelkişilerin sorumlu kurulu, yönetim organlarıdır.

Sorumlu kurulda görev alanlar ile değişikliklerin, izin veren makama on gün içinde bildirilmesi gerekir.” hükmünün bulunmaktadır. Buna göre bir tüzel kişilik olan derneklerin yardım toplama faaliyetlerinde “sorumlu kurul” , derneğin yönetim organı olan dernek yönetim kuruludur. Bu nedenle yardım toplama faaliyeti ile ilgili sorumluluk bütün yönetim kuruluna aittir. Bunun yanında dernek yönetim kurulunu oluşturan kişilerden ayrıca yetkilendirme yapılabilmesi mümkündür. Fakat durumda da yetkilendirme yapılmayan diğer yönetim kurulu üyelerinin de yardım toplama faaliyeti ile ilgili Kanununda belirtilen sorumlulukları devam edecektir. Ancak dernek yönetim kurulu dışındaki üyelerden veya üye olmayan kişilerden yardım toplamaya ilişkin yetkilendirme yapılması söz konusu değildir. Bununla birlikte izin müracaatında belirtilmesi ve izin veren makam tarafından yardım toplama faaliyetinde görev almasının uygun görülmesi şartıyla dernek üyeleri arasından veya dernek dışından kişilerin yardım toplama faaliyetlerinde çalıştırılması mümkündür.